Giảm 20 - 30kg giống/ha, giảm hơn 4,2 triệu đồng chi phí sản xuất và giảm gần 1 tấn CO₂e /ha/vụ thải ra môi trường. Trong khi đó, năng suất tăng 1,1 tấn/ha, lợi nhuận tăng gần 11,8 triệu đồng/ha. Kết quả từ 100ha lúa Hè Thu 2026 tại xã Tân Điền, tỉnh Đồng Tháp cho thấy hiệu quả rõ nét của mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp.
Mô hình được triển khai trên 100ha với hơn 100 hộ nông dân tham gia, áp dụng Quy trình kỹ thuật sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp. Phân Bón Cà Mau đồng hành về vật tư, kỹ thuật và hỗ trợ 50% lượng phân bón cho nông dân tham gia mô hình.
Trong đó, tại ruộng của ông Lê Phạm Hoàng, những thay đổi trong cách canh tác thể hiện khá rõ ngay trên đồng. Lượng giống giảm theo khuyến cáo của Chi cục TT&BVTV, phân bón được điều chỉnh theo từng giai đoạn sinh trưởng theo khuyến cáo của Phân bón Cà Mau, nước được quản lý theo phương pháp ướt - khô xen kẽ thay vì giữ ngập liên tục.
N46.Plus Cà Mau, NPK Cà Mau Gold 20-15-8 và NPK Cà Mau 18-6-18 được sử dụng trong suốt mô hình
Giảm cùng lúc nhiều yếu tố đầu vào
Ruộng mô hình gieo sạ từ 100 - 130kg giống/ha, giảm 20 - 30kg/ha so với ruộng đối chứng. Cùng sử dụng giống ST25 và xuống giống trong cùng thời điểm, lượng giống giảm giúp lúa đẻ nhánh và phát triển tốt hơ, giảm sâu bệnh hại.
Cùng với giảm lượng giống, việc bón phân cũng được tính toán theo từng giai đoạn sinh trưởng. Bộ sản phẩm N46.Plus Cà Mau, NPK Cà Mau Gold 20-15-8 và NPK Cà Mau 18-6-18 được sử dụng qua 4 lần bón trong vụ. Tính trên mỗi hecta, lượng đạm nguyên chất giảm khoảng 33kg và lượng lân nguyên chất giảm 16,5kg so với ruộng đối chứng.
Dù lượng giống và dinh dưỡng đầu vào đều được tiết giảm, các chỉ tiêu sinh trưởng của lúa vẫn cho kết quả tốt. Từ 381 chồi/m² ở thời điểm 7 ngày sau sạ, ruộng mô hình đạt 715 chồi/m² ở 40 ngày sau sạ. Đến cuối vụ đạt 430 bông/m² và cao hơn ruộng đối chứng 62 bông/m².
Một điểm đáng chú ý khác là sức khỏe của cây lúa và khả năng chống chịu sâu bệnh trên ruộng mô hình. Nhờ sạ thưa, bón phân cân đối và áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp, cây lúa sinh trưởng khá khỏe, ruộng thông thoáng, mật số thiên địch cũng cao hơn. Qua theo dõi, sâu, rầy, bệnh đạo ôn và cháy bìa lá đều xuất hiện ở mức thấp hơn so với ruộng đối chứng.
Những khoản giảm này thể hiện trực tiếp trong chi phí sản xuất. Chi phí giống giảm 1,275 triệu đồng/ha, chi phí phân bón giảm hơn 2,13 triệu đồng/ha, thuốc bảo vệ thực vật giảm 500.000 đồng/ha. Tổng chi phí sản xuất còn 22,306 triệu đồng/ha và thấp hơn đối chứng hơn 4,2 triệu đồng/ha.
Giảm phát thải, tăng năng suất và lợi nhuận
Một điểm khác biệt nữa của mô hình nằm ở cách quản lý nước. Ruộng mô hình thực hiện 3 đợt rút nước trong vụ theo nguyên tắc ướt - khô xen kẽ; có thời điểm mực nước được hạ xuống từ -12cm đến -16,5cm. Trong khi đó, ruộng đối chứng phần lớn duy trì theo tập quán canh tác cũ để ngập nước liên tục.
Cách quản lý này giúp tiết kiệm nước, tạo điều kiện cho bộ rễ ăn sâu và góp phần giảm phát thải khí nhà kính. Kết quả tính toán cho thấy lượng phát thải của ruộng mô hình thấp hơn đối chứng gần 1 tấn CO₂e /vụ/ha. Tính trên mỗi kg lúa, mức phát thải giảm từ 0,6kg xuống còn 0,3kg CO₂e.
Các kết quả này cũng được ông Lê Văn Chấn - Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp trình bày trong báo cáo chuyên môn về mô hình. Trong đó, điểm đáng chú ý là việc giảm đầu vào không làm giảm năng suất mà ngược lại, các chỉ tiêu năng suất cuối vụ đều cải thiện so với ruộng đối chứng.
Ông Lê Văn Chấn - Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp tham dự tổng kết mô hình
Năng suất thu mẫu của ruộng mô hình đạt 6,4 tấn/ha, cao hơn đối chứng 1,1 tấn/ha. Với cùng giá bán lúa tươi 6.900 đồng/kg, tổng thu của mô hình đạt 44,16 triệu đồng/ha. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt hơn 21,85 triệu đồng/ha, cao hơn đối chứng gần 11,8 triệu đồng/ha. Giá thành sản xuất giảm từ 5.003 đồng/kg xuống còn 3.485 đồng/kg.
Nhân rộng mô hình “3 giảm, 2 tăng”
Sau một vụ sản xuất, điều người nông dân quan tâm cuối cùng vẫn là làm cách nào để bớt chi phí song song với giữ năng suất. Kết quả tại mô hình canh tác lúa Đồng Tháp cho thấy bài toán này có thể giải được khi các khâu canh tác được tính toán lại ngay từ đầu, thay vì giữ thói quen sạ dày, bón phân nhiều và giữ nước thường xuyên trên ruộng.
Quản lý ngập khô xen kẽ giúp ruộng lúa tiết kiệm nước và sinh trưởng hiệu quả
Trong cách làm ấy, phân bón là một trong những khâu cho thấy rõ hiệu quả của việc dùng đúng và dùng đủ. Được sản xuất trên nền công nghệ tiên tiến, các sản phẩm Phân Bón Cà Mau có chất lượng hạt phân đồng đều, giúp cây tiếp nhận dinh dưỡng hiệu quả. Khi sử dụng đúng loại, đúng lượng và đúng theo từng giai đoạn sinh trưởng, chi phí phân bón giảm nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt về năng suất và lợi nhuận. Với nông dân, đây mới là yếu tố quyết định để một quy trình kỹ thuật được chấp nhận và duy trì lâu dài.
Từ mô hình “3 giảm, 2 tăng” tại Đồng Tháp đã cho thấy hướng đi đang ngày càng rõ nét cho sản xuất lúa vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nơi năng suất, lợi nhuận và mục tiêu giảm phát thải không còn là những bài toán tách rời, mà có thể cùng được giải quyết trên chính một cánh đồng./.
PV.