Thái Nguyên kiến tạo không gian mới, bứt phá dòng vốn đầu tư

Từ những con số tăng trưởng đến một không gian phát triển mới

9 tháng năm 2026, kinh tế - xã hội Thái Nguyên tiếp tục ghi nhận những kết quả nổi bật. Tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 11,24%, trong đó quý III tăng tới 13,96%, đứng thứ 2 cả nước. Tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội ước đạt gần 60 nghìn tỷ đồng, tăng 15% so với cùng kỳ.

Những con số này không đơn thuần phản ánh sức bật của một nền kinh tế. Quan trọng hơn, đó là tín hiệu cho thấy Thái Nguyên đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, trong đó đầu tư, công nghiệp, xuất khẩu và hạ tầng đang tạo thành những mắt xích ngày càng rõ nét.

Chỉ số sản xuất công nghiệp tháng 9 tăng 29,33% so với cùng kỳ; tính chung 9 tháng tăng 23,23%, mức tăng cao nhất trong 5 năm trở lại đây. Công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 23,63%, tiếp tục giữ vai trò động lực chủ yếu đã khẳng định vị thế của Thái Nguyên trong sự bứt phá của sản xuất công nghiệp.

Một số ngành có mức tăng trưởng rất cao như sửa chữa, bảo dưỡng và lắp đặt máy móc, thiết bị tăng 109,93%; sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học tăng 24,64%; sản xuất trang phục tăng 21,51%; sản xuất giấy và sản phẩm từ giấy tăng 17,13%.

Đây là những con số cho thấy sức hấp dẫn của một địa bàn công nghiệp đang ngày càng rõ nét. Nhưng cũng chính từ đây đặt ra câu hỏi lớn đối với Thái Nguyên: làm thế nào để tăng trưởng hôm nay trở thành năng lực cạnh tranh dài hạn của ngày mai?

Câu trả lời không chỉ nằm ở việc tiếp tục thu hút thêm các dự án lớn, mà phải là xây dựng một “không gian phát triển” mới - nơi hạ tầng, đất đai, logistics, nguồn nhân lực, công nghiệp hỗ trợ, chuyển đổi số và chất lượng quản trị cùng hội tụ.

Bứt phá dòng vốn: không chỉ là “có vốn”, mà phải tạo ra giá trị là một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất trong bức tranh kinh tế 9 tháng của Thái Nguyên là kết quả thu hút đầu tư. Đến ngày 30/9/2026, Thái Nguyên thu hút thêm 8.052,9 triệu USD vốn FDI. Trong đó có 23 dự án FDI cấp mới với tổng vốn đăng ký 5.811,05 triệu USD; 22 dự án điều chỉnh tăng vốn với số vốn tăng thêm 2.241,85 triệu USD. Lũy kế, toàn tỉnh có 251 dự án FDI với tổng vốn đăng ký 19,406 tỷ USD.

Ở khu vực đầu tư trong nước ngoài ngân sách, tỉnh quyết định chủ trương đầu tư 36 dự án với tổng vốn 42.021,18 tỷ đồng; cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho 14 dự án với tổng vốn 1.950,66 tỷ đồng; đồng thời có 36 dự án điều chỉnh tăng vốn với tổng số vốn tăng thêm 3.323,86 tỷ đồng.

Dòng vốn lớn đang tìm đến Thái Nguyên nhưng trong tư duy phát triển mới, thu hút vốn không thể dừng ở việc cộng thêm bao nhiêu dự án, bao nhiêu tỷ USD vào bảng thống kê. Điều quan trọng hơn là dòng vốn ấy tạo ra bao nhiêu việc làm có chất lượng, đóng góp bao nhiêu cho ngân sách, chuyển giao bao nhiêu công nghệ, tạo ra bao nhiêu doanh nghiệp vệ tinh và kéo theo bao nhiêu doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng.

Đây cũng là điểm mà Thái Nguyên cần đặc biệt quan tâm khi cơ cấu xuất khẩu hiện vẫn phụ thuộc rất lớn vào khu vực FDI. Trong 9 tháng, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 30,38 tỷ USD, tăng 28,2% so với cùng kỳ; riêng khu vực FDI đạt 28,91 tỷ USD, chiếm tỷ trọng áp đảo.

Nhóm điện thoại thông minh, máy tính bảng và sản phẩm điện tử khác đạt 28,4 tỷ USD, chiếm 93,46% tổng giá trị xuất khẩu. Đây là lợi thế rất lớn, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu phải nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước những biến động của thị trường quốc tế. Khi một địa phương có tỷ trọng xuất khẩu và công nghiệp điện tử lớn, việc đa dạng hóa động lực tăng trưởng, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa trở thành vấn đề mang tính chiến lược.

Bởi vậy, bài toán của Thái Nguyên trong giai đoạn tới không phải là lựa chọn giữa FDI và doanh nghiệp trong nước, mà là làm thế nào để hai khu vực này bổ trợ cho nhau, cùng tạo thành một hệ sinh thái sản xuất có sức cạnh tranh.

Hạ tầng đi trước, kiến tạo môi trường đầu tư từ những điều nhỏ nhất

Không có dòng vốn lớn nào có thể phát huy đầy đủ hiệu quả nếu thiếu một hệ thống hạ tầng tương xứng. Nhận thức rõ điều đó, Thái Nguyên đang tập trung đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng giao thông, khu công nghiệp, cụm công nghiệp và các công trình có tính liên kết vùng.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, tỉnh đã phê duyệt thành lập 2 cụm công nghiệp với tổng diện tích 104 ha, dự kiến tổng vốn đầu tư hạ tầng kỹ thuật hơn 1.124 tỷ đồng. Đồng thời, 15 hồ sơ đề nghị thành lập, mở rộng cụm công nghiệp đang được tổ chức thẩm định.

Thái Nguyên tiếp tục chuyển tư duy từ “thu hút dự án” sang “kiến tạo hệ sinh thái đầu tư”; từ ưu đãi đơn thuần sang cạnh tranh bằng hạ tầng, thể chế, nhân lực và chất lượng dịch vụ công; từ tăng số lượng vốn đăng ký sang nâng cao hiệu quả và sức lan tỏa của dòng vốn.

Ở lĩnh vực đầu tư công, tổng kế hoạch vốn địa phương triển khai trong năm 2026 lên tới hơn 10.578 tỷ đồng. Đến ngày 30/9, giải ngân đạt 6.847 tỷ đồng, tương đương 65% kế hoạch. Con số này cho thấy nguồn lực đầu tư công rất lớn đang được đưa vào nền kinh tế. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra trong quý IV là phải tăng tốc mạnh hơn nữa, bởi đầu tư công không chỉ là câu chuyện giải ngân một khoản ngân sách, mà còn là quá trình mở đường cho đầu tư tư nhân.

Một tuyến đường hoàn thành có thể rút ngắn thời gian vận chuyển,  một cây cầu mới có thể mở rộng không gian đô thị, một khu công nghiệp được đầu tư đồng bộ có thể tạo ra hàng nghìn việc làm hay một hệ thống logistics thuận lợi có thể làm thay đổi quyết định đầu tư của một doanh nghiệp. Vì vậy, hạ tầng chính là một trong những “lời chào” thuyết phục nhất của địa phương đối với nhà đầu tư.

Thái Nguyên đang đặt mục tiêu thúc đẩy các dự án hạ tầng động lực, liên kết vùng như cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên - Bắc Kạn - Cao Bằng, cao tốc Thái Nguyên - Lạng Sơn, đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội, Quốc lộ 17 và Khu công nghiệp Yên Bình 3. Nếu được triển khai đúng tiến độ, đây sẽ không chỉ là những công trình giao thông đơn lẻ. Đó là những “mạch máu” mới kết nối Thái Nguyên với các trung tâm kinh tế, sản xuất, logistics lớn của vùng và cả nước.

Trong cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư hiện nay, nhà đầu tư không chỉ nhìn vào ưu đãi. Họ nhìn vào tốc độ xử lý công việc, tính minh bạch của quy hoạch, khả năng tiếp cận đất đai, chất lượng hạ tầng, nguồn nhân lực và sự đồng hành của chính quyền. Vì vậy, cải cách hành chính phải được nhìn nhận như một năng lực cạnh tranh kinh tế.

Trong 9 tháng, Thái Nguyên đã đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, trong đó phân cấp 84 nhiệm vụ và ủy quyền 189 nhiệm vụ; công tác kiểm tra công vụ, cải cách hành chính được thực hiện tại 46 đơn vị, địa phương. Đặc biệt, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu xây dựng một nền hành chính gần dân, sát doanh nghiệp và có khả năng phản ứng nhanh hơn với các vấn đề phát sinh - Đây chính là “hạ tầng mềm” của môi trường đầu tư.

Nếu hạ tầng cứng giúp doanh nghiệp đưa hàng hóa đi nhanh hơn thì hạ tầng thể chế giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định đầu tư nhanh hơn. Quý IV/2026, tỉnh xác định rõ nhiệm vụ tháo gỡ dứt điểm vướng mắc về giải phóng mặt bằng, đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm, cải thiện thực chất môi trường đầu tư kinh doanh, cắt giảm thủ tục, thời gian và chi phí tuân thủ.

Đây là những nhiệm vụ có ý nghĩa quyết định bởi trong một thị trường cạnh tranh, nhà đầu tư luôn có nhiều lựa chọn. Một địa phương có thể có quỹ đất, nhưng nếu thủ tục kéo dài thì lợi thế sẽ bị triệt tiêu. Một địa phương có vị trí địa lý thuận lợi, nhưng nếu hạ tầng chưa đồng bộ thì dòng vốn có thể chuyển hướng. Một địa phương có chính sách tốt, nhưng nếu thực thi thiếu nhất quán thì niềm tin của doanh nghiệp sẽ bị ảnh hưởng.

Nói cách khác, thu hút đầu tư bắt đầu từ chính cách chính quyền giải quyết một hồ sơ, tháo gỡ một điểm nghẽn và giữ đúng một cam kết với doanh nghiệp.

Từ “điểm đến đầu tư” đến “hệ sinh thái đầu tư”, bứt phá nhưng phải bền vững

Thái Nguyên có nhiều lợi thế để trở thành một cực tăng trưởng công nghiệp của khu vực trung du và miền núi phía Bắc. Tuy nhiên, lợi thế chỉ trở thành năng lực cạnh tranh khi được tổ chức thành một hệ sinh thái. Hệ sinh thái ấy phải có doanh nghiệp FDI lớn làm hạt nhân, doanh nghiệp trong nước làm vệ tinh, các trường đại học và cơ sở đào tạo cung cấp nhân lực, hệ thống logistics bảo đảm lưu thông, hạ tầng số hỗ trợ sản xuất, cùng một nền hành chính kiến tạo.

Việc tỉnh tiếp tục thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vì thế có ý nghĩa đặc biệt. Hạ tầng số của Thái Nguyên đang được mở rộng với tỷ lệ phủ sóng 5G khoảng 84% dân số, 100% xã, phường có mạng băng rộng cáp quang. Tỉnh cũng đang xây dựng Trung tâm dữ liệu, phát triển các nền tảng số dùng chung và tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu.

Một nền kinh tế công nghiệp thế hệ mới không thể chỉ dựa vào đất và lao động. Dữ liệu, công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực sẽ ngày càng quyết định năng lực cạnh tranh. Vì thế, “không gian mới” của Thái Nguyên không chỉ là những khu công nghiệp mới, những tuyến đường mới hay những dự án mới. Đó còn là không gian của công nghệ, đổi mới sáng tạo, dữ liệu và những mô hình kinh doanh mới.

Tăng trưởng cao luôn đi cùng những yêu cầu cao hơn, khi công nghiệp và đầu tư tăng nhanh, áp lực đối với môi trường, hạ tầng đô thị, nhà ở công nhân, y tế, giáo dục và các dịch vụ xã hội cũng gia tăng. Khi dòng vốn FDI mở rộng, yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao và công nghiệp hỗ trợ cũng trở nên cấp thiết hơn.

Vì vậy, mục tiêu của Thái Nguyên không chỉ trở thành nơi có nhiều dự án, mà phải trở thành nơi các dự án có chất lượng được vận hành hiệu quả và tạo ra giá trị lan tỏa. Điều đó đòi hỏi một cách tiếp cận cân bằng: tăng trưởng nhanh nhưng phải đi cùng chất lượng; thu hút vốn nhưng phải gắn với chuyển giao công nghệ; phát triển công nghiệp nhưng phải bảo đảm môi trường; mở rộng đô thị nhưng phải nâng cao chất lượng sống của người dân.

Những kết quả trong lĩnh vực xã hội cho thấy nền tảng ấy đang được quan tâm. 9 tháng đầu năm, Thái Nguyên đón hơn 7,34 triệu lượt khách du lịch, doanh thu du lịch ước đạt 10.489 tỷ đồng, tăng 61,7%. Công tác y tế, giáo dục, an sinh xã hội tiếp tục được triển khai đồng bộ. Đây chính là những yếu tố góp phần tạo nên chất lượng sống và sức hấp dẫn lâu dài của một địa phương.

Mở cánh cửa mới cho dòng vốn mới, 9 tháng đầu năm 2026 cho thấy Thái Nguyên đang có một nền tảng tăng trưởng đáng kể: công nghiệp tăng mạnh, xuất khẩu bứt phá, đầu tư phát triển tăng, FDI tăng thêm hơn 8 tỷ USD, hạ tầng tiếp tục được mở rộng và môi trường kinh doanh từng bước được cải thiện.

Nhưng chặng đường phía trước mới là phép thử thực sự. Mục tiêu tăng trưởng từ 11% trở lên trong năm 2026 đòi hỏi Thái Nguyên phải tiếp tục tăng tốc trong quý IV, đặc biệt ở giải ngân đầu tư công, tháo gỡ mặt bằng, xử lý dự án tồn đọng, phát triển khu và cụm công nghiệp, thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ và nâng cao chất lượng cải cách hành chính.

Quan trọng hơn, tỉnh tiếp tục chuyển tư duy từ “thu hút dự án” sang “kiến tạo hệ sinh thái đầu tư”; từ ưu đãi đơn thuần sang cạnh tranh bằng hạ tầng, thể chế, nhân lực và chất lượng dịch vụ công; từ tăng số lượng vốn đăng ký sang nâng cao hiệu quả và sức lan tỏa của dòng vốn.

Một không gian phát triển mới không tự nhiên xuất hiện, nó được tạo dựng bằng tầm nhìn quy hoạch, bằng những tuyến đường được mở, những khu công nghiệp được chuẩn bị, những thủ tục được rút ngắn, những dữ liệu được kết nối và quan trọng nhất là bằng niềm tin của doanh nghiệp vào chính quyền.

Thái Nguyên đang đứng trước cơ hội lớn để định vị lại mình trong bản đồ đầu tư của vùng và cả nước.

 Tuấn Thành