Ngành Xây dựng Bắc Ninh: Kiến tạo hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy công nghiệp công nghệ cao

Cải cách quản lý, mở rộng không gian thu hút đầu tư, đồng hành cùng doanh nghiệp

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng chuyển mạnh từ ưu đãi về đất đai, thuế và lao động sang chất lượng hạ tầng, năng lực kết nối, chất lượng điều hành và hệ sinh thái sản xuất, Bắc Ninh đang đứng trước yêu cầu phải tạo dựng những lợi thế phát triển mới. Là địa phương có nền tảng công nghiệp năng động, sự hiện diện của nhiều tập đoàn sản xuất lớn và mạng lưới doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ ngày càng mở rộng, tỉnh cần một hệ thống kết cấu hạ tầng đủ hiện đại, đồng bộ để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Trong hành trình xây dựng Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, trung tâm công nghiệp, dịch vụ và logistics quan trọng của vùng Thủ đô và cả nước, Sở Xây dựng Bắc Ninh còn đưa ra thông điệp về quyết tâm kiến tạo một môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi, hiện đại.

Nhận thức rõ điều đó, Sở Xây dựng Bắc Ninh xác định phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược không đơn thuần là đầu tư thêm những tuyến đường hay công trình đô thị, mà là quá trình tổ chức lại không gian phát triển, kết nối các cực tăng trưởng, hình thành những hành lang kinh tế và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 01/NQ-CP năm 2026 của Chính phủ về đẩy mạnh đầu tư kết cấu hạ tầng chiến lược, Sở Xây dựng tỉnh Bắc Ninh (nay là Sở Xây dựng thành phố Bắc Ninh) đã phối hợp với các ngành tham mưu lập, thẩm định, trình phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Bắc Ninh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 tại Quyết định số 1730/QĐ-UBND ngày 25/6/2026 của UBND tỉnh Bắc Ninh; đồng thời tham mưu tổ chức lập, thẩm định, trình phê duyệt Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 tại Quyết định số 1389/QĐ-TTg ngày 23/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ.

Đây là những cơ sở quy hoạch có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, định hình tầm nhìn phát triển dài hạn, tạo sự thống nhất giữa không gian đô thị, công nghiệp, dịch vụ, logistics và hệ thống hạ tầng kỹ thuật. Thay vì phát triển phân tán, thiếu liên kết, thành phố Bắc Ninh hướng tới một cấu trúc không gian đa trung tâm, trong đó các khu công nghiệp, đô thị, đầu mối giao thông và trung tâm logistics được kết nối thành mạng lưới thống nhất.

Trong định hướng đó, giao thông đối ngoại giữ vai trò mở đường cho các dòng lưu chuyển hàng hóa, vốn và công nghệ. Các tuyến cao tốc Hà Nội - Bắc Ninh - Lạng Sơn (CT.01),Hà Nội - Thái Nguyên (CT.07) được định hướng nâng cấp, mở rộng; tuyến cao tốc Hà Nội - Gia Bình - Quảng Ninh (CT.45) được xác định là trục kết nối chiến lược giữa Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Hà Nội, Hải Phòng và các trung tâm đô thị. Cùng với đó, đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội và Vành đai 5 sẽ góp phần tăng cường liên kết giữa các khu công nghiệp, đô thị, cảng sông, cảng cạn và sân bay.

Không chỉ tập trung vào đường bộ, quy hoạch còn mở rộng tầm nhìn sang đường sắt, đường thủy và hàng không. Các tuyến đường sắt Hà Nội - Quảng Ninh, Hà Nội - Đồng Đăng, Lưu Xá - Kép, Kép - Hạ Long - Cái Lân được nghiên cứu phát triển, nâng cấp nhằm tối ưu hóa năng lực vận tải hàng hóa và hành khách. Hệ thống vận tải thủy nội địa gắn với các sông Đuống, Cầu, Thái Bình, Thương, Lục Nam được định hướng kết nối với cảng biển Hải Phòng - Quảng Ninh; trong đó, ICD Quế Võ được nghiên cứu phát triển thành trung tâm logistics thủy - cảng cạn - khu công nghiệp.

Một điểm nhấn mang tính chiến lược là định hướng phát triển Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đạt tiêu chuẩn cấp 4F của ICAO. Theo quy hoạch, đến năm 2030, cảng có công suất khoảng 30 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa mỗi năm; tầm nhìn đến năm 2050 đạt 50 triệu hành khách và 2,5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Cùng với sân bay, hệ sinh thái logistics hàng không, kho lạnh, kho ngoại quan, thương mại điện tử và vận tải không gian tầm thấp sẽ mở ra những cơ hội phát triển mới cho các ngành công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ chất lượng cao.

Nếu hạ tầng là điều kiện cần thì môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi chính là điều kiện đủ để biến lợi thế vị trí và quy hoạch thành những dự án cụ thể. Với tinh thần lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, Sở Xây dựng Bắc Ninh đang từng bước đổi mới phương thức quản lý, cải cách quy trình giải quyết công việc, nâng cao trách nhiệm phối hợp và tháo gỡ khó khăn ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư.

Một trong những dấu mốc quan trọng là việc hợp nhất hai lĩnh vực xây dựng và giao thông vận tải, tạo điều kiện thống nhất đầu mối quản lý từ quy hoạch, đầu tư xây dựng đến quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng. Sau sắp xếp, cơ cấu tổ chức của Sở gồm 9 phòng chuyên môn và 11 đơn vị sự nghiệp trực thuộc. Các đơn vị được kiện toàn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, bố trí nhân sự phù hợp, bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước liên tục, ổn định, không để gián đoạn nhiệm vụ chuyên môn.

Trong giải quyết thủ tục đầu tư, Sở triển khai cơ chế “Luồng xanh 24 giờ” và “Luồng xanh 60%” đối với các dự án trọng điểm theo Thông báo số 141/TB-UBND ngày 12/9/2025 của UBND tỉnh Bắc Ninh (nay là UBND thành phố Bắc Ninh). Đây là giải pháp thể hiện quyết tâm đổi mới phương thức phục vụ, ưu tiên nguồn lực và trách nhiệm xử lý đối với những dự án có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội.

Cải cách hành chính cũng được triển khai song hành với chuyển đổi số. Ngành đẩy mạnh số hóa hồ sơ, cung cấp dịch vụ công trực tuyến, xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS),mô hình thông tin công trình (BIM) trong quản lý quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật và kết cấu giao thông. Qua đó, từng bước chuyển hoạt động quản lý từ phương thức thủ công sang môi trường số, tăng khả năng chia sẻ dữ liệu và hỗ trợ quá trình ra quyết định.

Động lực mới cho công nghiệp và logistics, tạo nền tảng cho công nghệ cao

Tầm nhìn quy hoạch chỉ thực sự phát huy giá trị khi được cụ thể hóa bằng những dự án có khả năng lan tỏa. Trên cơ sở rà soát nhu cầu phát triển, Sở Xây dựng đã tham mưu, đề xuất danh mục các dự án giao thông trọng điểm giai đoạn 2026-2030 tại Công văn số 4356/SXD-QLHT ngày 1/12/2025 và Công văn số 737/SXD-QLHT ngày 26/1/2026.

Trọng tâm là lựa chọn những công trình có tính kết nối cao, giải quyết các điểm nghẽn về hạ tầng, tạo dư địa phát triển các khu công nghiệp, đô thị và trung tâm logistics. Trên cơ sở đề xuất của Sở, UBND thành phố đã phê duyệt chủ trương đầu tư 36 dự án giao thông.

Với vai trò cơ quan tham mưu quản lý nhà nước về xây dựng và giao thông, Sở Xây dựng Bắc Ninh đang góp phần tạo dựng những điều kiện nền tảng để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh

Nhiều dự án có ý nghĩa chiến lược đang được triển khai nhằm hoàn thiện mạng lưới giao thông đối ngoại và kết nối liên vùng, như nâng cấp, mở rộng các tuyến ĐT.287, ĐT.285B, ĐT.398, quốc lộ 31, quốc lộ 17, quốc lộ 37; xây dựng các tuyến kết nối các khu công nghiệp Quang Châu, Vân Trung, Yên Lư, VSIP, Đại Đồng - Quế Võ; các tuyến kết nối với Cảng hàng không Gia Bình, đường Vành đai 5 và hệ thống cầu vượt sông Cầu, sông Thương.

Cùng với các dự án quy mô lớn, một chính sách đáng chú ý là Nghị quyết số 15/2026/NQ-HĐND ngày 16/7/2026 của HĐND tỉnh Bắc Ninh (nay là HĐND thành phố Bắc Ninh) về hỗ trợ xây dựng đường xã, phố, thôn, ngõ, ngách giai đoạn 2026-2030. Theo đó, thành phố phấn đấu cứng hóa, cải tạo, nâng cấp khoảng 4.184 km đường giao thông tại 99 xã, phường.

Theo cơ chế hỗ trợ được quy định tại Nghị quyết, ngân sách thành phố hỗ trợ 100% kinh phí mua vật liệu xây dựng đối với các xã, phường, thôn, tổ dân phố thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và địa bàn đặc biệt khó khăn; các địa bàn còn lại được hỗ trợ 75%. Phần kinh phí còn lại được bảo đảm từ ngân sách cấp xã, nguồn xã hội hóa, đóng góp tự nguyện của Nhân dân và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Chính sách thể hiện vai trò dẫn dắt của nguồn lực nhà nước, đồng thời phát huy sự tham gia của cộng đồng trong phát triển hạ tầng cơ sở. Khi mạng lưới giao thông nông thôn và đô thị được cải thiện, khả năng lưu thông hàng hóa, tiếp cận dịch vụ, kết nối các vùng sản xuất với khu công nghiệp và thị trường tiêu thụ cũng được nâng cao. Qua đó, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các khu vực, tạo động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội theo hướng đồng đều và bền vững.

Phát triển đô thị xanh, thông minh, hiện đại tiếp tục được Sở Xây dựng xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Đáng chú ý, định hướng phát triển đô thị gắn với các đầu mối giao thông theo mô hình TOD (phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng) được xem là giải pháp tổ chức không gian đô thị hiện đại. Theo đó, các khu đô thị, khu dịch vụ và không gian thương mại được bố trí gắn với nhà ga, đầu mối vận tải công cộng, góp phần khai thác hiệu quả quỹ đất, giảm áp lực giao thông cá nhân và tạo thêm nguồn lực tái đầu tư phát triển hạ tầng.

Song song với đó, thành phố định hướng phát triển mạng lưới giao thông công cộng đa phương thức, kết hợp đường sắt đô thị, xe buýt điện và các phương tiện sử dụng năng lượng sạch. Tỷ lệ đáp ứng nhu cầu giao thông công cộng phấn đấu đạt 25-30% vào năm 2030, 40-45% vào năm 2040 và 55-60% vào năm 2050. Đây là những mục tiêu thể hiện định hướng chuyển đổi từ mô hình đô thị phụ thuộc nhiều vào phương tiện cá nhân sang hệ thống giao thông bền vững, hiệu quả hơn.

Bên cạnh những kết quả đạt được và định hướng phát triển, Sở Xây dựng cũng xác định rõ những thách thức cần giải quyết trong thời gian tới. Đó là yêu cầu huy động nguồn lực lớn cho các dự án hạ tầng chiến lược; tháo gỡ khó khăn trong giải phóng mặt bằng, bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng; nâng cao chất lượng chuẩn bị đầu tư; khắc phục tình trạng đầu tư phân tán, dàn trải, đồng thời tăng cường hiệu quả quản lý, khai thác tài sản kết cấu hạ tầng.

Để giải quyết những vấn đề này, ngành Xây dựng tiếp tục tham mưu hoàn thiện hệ thống quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với Quy hoạch tỉnh Bắc Ninh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075. Đồng thời, rà soát các quy định liên quan đến đầu tư công, đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP),ngân sách nhà nước, đấu thầu và quản lý tài sản công; kịp thời đề xuất điều chỉnh những nội dung bất cập, chồng chéo, tạo thuận lợi cho quá trình triển khai các dự án.

Có thể khẳng định, cải thiện môi trường đầu tư không phải là nhiệm vụ riêng của một ngành hay một cấp quản lý, mà là kết quả của quá trình kiến tạo đồng bộ từ quy hoạch, hạ tầng, thể chế đến chất lượng điều hành. Với vai trò cơ quan tham mưu, thực hiện quản lý nhà nước trong lĩnh vực xây dựng và giao thông, Sở Xây dựng thành phố Bắc Ninh đang góp phần tạo dựng những điều kiện nền tảng để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất, kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Trong giai đoạn phát triển mới, với vị thế thành phố trực thuộc Trung ương, Bắc Ninh đang hướng tới trở thành trung tâm công nghiệp, dịch vụ và logistics quan trọng của vùng Thủ đô và cả nước. Phương châm “lấy quy hoạch làm nền tảng, hạ tầng đi trước một bước, cải cách hành chính và chuyển đổi số làm động lực” không chỉ là định hướng hành động của ngành Xây dựng mà còn thể hiện quyết tâm kiến tạo môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi, hiện đại, tạo nền tảng cho phát triển đô thị đồng bộ và bền vững.

Tuấn Thành