FDI thế hệ mới: Cùng Việt Nam kiến tạo giá trị, nâng tầm vị thế

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại Diễn đàn - Ảnh: VGP

Diễn đàn có sự tham dự của Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cùng lãnh đạo Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, lãnh đạo các bộ, ngành, các ủy ban của Quốc hội, đại diện lãnh đạo các tỉnh, thành phố khu vực phía bắc và hơn 300 lãnh đạo các hiệp hội xúc tiến đầu tư, thương mại nước ngoài, các tập đoàn, doanh nghiệp FDI và các hiệp hội ngành hàng, các tập đoàn doanh nghiệp trong nước cùng nhiều chuyên gia kinh tế.

Bước chuyển chiến lược sang "Hợp tác đầu tư"

Phát biểu tại diễn đàn ngày 13/5/2026, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đánh giá chủ đề Diễn đàn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao hơn, chất lượng hơn, bền vững hơn và có khả năng chống chịu cao hơn trước những tác động của khu vực và toàn cầu.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định khu vực FDI là bộ phận quan trọng, không thể tách rời của nền kinh tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, Việt Nam đang chuyển mạnh tư duy từ thu hút FDI đại trà sang hợp tác đầu tư có chọn lọc. Quan điểm xuyên suốt của Việt Nam luôn coi khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận quan trọng không thể thiếu của nền kinh tế quốc gia, được khuyến khích phát triển lâu dài, bình đẳng, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh với các khu vực kinh tế khác. Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển mới, Việt Nam chuyển mạnh tư duy từ thu hút FDI đại trà sang hợp tác đầu tư có chọn lọc, chất lượng, hiệu quả và bền vững.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh: "Chúng tôi không chỉ đánh giá và quan tâm nhà đầu tư mang bao nhiêu vốn vào Việt Nam, mà quan trọng hơn là mang công nghệ gì, tạo ra giá trị gia tăng gì, đào tạo được nguồn nhân lực ra sao, kết nối được bao nhiêu doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng, đóng góp như thế nào cho chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế. FDI thế hệ mới không chỉ đến Việt Nam để sản xuất, để khai thác thị trường, mà cần cùng Việt Nam tạo ra giá trị mới, năng lực mới và vị thế mới trong chuỗi giá trị toàn cầu".

Hơn 300 lãnh đạo các hiệp hội xúc tiến đầu tư, thương mại nước ngoài, các tập đoàn, doanh nghiệp FDI và các hiệp hội ngành hàng, các tập đoàn doanh nghiệp trong nước cùng nhiều chuyên gia kinh tế dự Diễn đàn - Ảnh: VGP

Thực trạng và thách thức trong liên kết với doanh nghiệp FDI

Trong bối cảnh thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển dịch sâu sắc với biến động nhanh, phức tạp và khó lường. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng. Xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, phát triển trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dữ liệu và công nghệ chiến lược đang làm thay đổi căn bản phương thức cạnh tranh và hợp tác kinh tế toàn cầu. Vì thế, cạnh tranh thu hút đầu tư quốc tế cũng thay đổi mạnh mẽ.

Nếu trước đây lợi thế của Việt Nam chủ yếu là chi phí lao động thấp và ưu đãi đầu tư, thì nay các nhà đầu tư quan tâm nhiều hơn tới chất lượng thể chế, tính ổn định chính sách, hạ tầng chiến lược, nguồn nhân lực chất lượng cao, năng lượng xanh, hạ tầng dữ liệu, năng lực đổi mới sáng tạo và độ tin cậy ổn định của môi trường đầu tư.

Trong bối cảnh dòng vốn FDI toàn cầu suy giảm tại nhiều khu vực, Việt Nam tiếp tục duy trì vị trí trong nhóm các quốc gia thu hút FDI hàng đầu ASEAN. Theo Phó Thủ tướng, điều này phản ánh niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp quốc tế đối với triển vọng phát triển ổn định chính trị - xã hội và môi trường đầu tư kinh doanh của Việt Nam. Đặc biệt trong những năm gần đây, Việt Nam là địa điểm ghi nhận sự hiện diện và mở rộng đầu tư của nhiều tập đoàn lớn trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, công nghệ cao, năng lượng, logistics, tài chính, đổi mới sáng tạo và dịch vụ hiện đại. Qua đó góp phần hình thành các hệ sinh thái sản xuất và chuỗi cung ứng mới tại Việt Nam.

Phó Thủ tướng cho biết, khu vực đầu tư nước ngoài là điểm sáng quan trọng của nền kinh tế Việt Nam. Hiện cả nước có hơn 46.500 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký hơn 543 tỷ USD. Vốn thực hiện lũy kế đạt khoảng 357,6 tỷ USD. Khu vực FDI hiện đóng góp khoảng trên 20% GDP, khoảng 70% kim ngạch xuất khẩu và tạo việc làm cho hàng triệu lao động.

Dù đạt được những con số ấn tượng, Phó Thủ tướng thẳng thắn chỉ ra rằng hiệu quả liên kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước vẫn chưa như kỳ vọng. Nhiều doanh nghiệp Việt vẫn chỉ tham gia ở phân khúc giá trị thấp, tỷ lệ nội địa hóa hạn chế và năng lực hấp thụ công nghệ chưa theo kịp yêu cầu toàn cầu.

Các đại biểu trong nước và quốc tế dự Diễn đàn - Ảnh: VGP

5 định hướng lớn phát triển FDI thế hệ mới

Đến nay Việt Nam đã đạt được kết quả tích cực với việc thu hút nhiều vốn đầu tư, nhưng yêu cầu đặt ra cho giai đoạn mới là phải nâng cao hơn nữa chất lượng hợp tác, mức độ lan tỏa và khả năng cộng hưởng giữa khu vực FDI với nền kinh tế trong nước. Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, Chính phủ sẽ tập trung vào 5 trụ cột chính:

1. Hoàn thiện thể chế: Cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, chuyển tư duy từ quản lý sang phục vụ phát triển, đẩy mạnh số hóa, cải cách thủ tục hành chính và tăng tính minh bạch chính sách.  
2. Thu hút đầu tư có chọn lọc:Lấy chất lượng, công nghệ, đổi mới sáng tạo, giá trị gia tăng, hiệu quả sử dụng đất, bảo vệ môi trường và liên kết với doanh nghiệp trong nước là tiêu chí chủ yếu. Ưu tiên các lĩnh vực như bán dẫn, điện tử, trí tuệ nhân tạo (AI),dữ liệu, công nghệ sinh học, dược phẩm, năng lượng sạch, vật liệu mới, logistics hiện đại, dịch vụ tài chính, đổi mới sáng tạo và các ngành công nghệ chiến lược.
3. Nâng tầm doanh nghiệp nội địa: Phát triển mạnh doanh nghiệp trong nước và công nghiệp hỗ trợ để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp trong nước đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực để trở thành nhà cung ứng cấp 1, cấp 2 cho các tập đoàn đa quốc gia.  
4. Phát triển hạ tầng và nhân lực: Tập trung phát triển hạ tầng chiến lược và nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ thu hút FDI thế hệ mới. Quyết liệt triển khai hạ tầng giao thông, chiến lược, hạ tầng logistics, năng lượng, hạ tầng số dữ liệu, khu công nghiệp thế hệ mới, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ mô hình "nhà nước - nhà trường - nhà đầu tư" để đào tạo nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của các ngành công nghệ cao và công nghệ chiến lược.
5. Quản lý nhà nước hiệu quả: Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với khu vực FDI, bảo đảm hài hòa giữa lợi ích nhà nước, nhà đầu tư và người dân. Đồng thời tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho các nhà đầu tư hoạt động đúng pháp luật, hiệu quả và lâu dài tại Việt Nam, nhưng cũng kiên quyết xử lý các hành vi chuyển giá, gian lận thương mại, vi phạm môi trường, sử dụng công nghệ lạc hậu, vi phạm sở hữu trí tuệ.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045. Để đạt được mục tiêu đó, Việt Nam cần một mô hình tăng trưởng mới dựa trên đổi mới sáng tạo, công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và sự cộng hưởng hiệu quả giữa các khu vực kinh tế. Doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động đổi mới tư duy, nâng cao năng lực quản trị, năng lực công nghệ và khả năng hợp tác để tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất và chuỗi cung ứng quốc tế. Tin tưởng rằng, với sự đồng hành và hợp lực giữa khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và khu vực kinh tế trong nước, Việt Nam sẽ tạo được sức bật mới cho tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn phát triển mới./.

PV.

(Tạp chí Doanh nghiệp và Thương mại Số 5/2026)