Chiều 2/6/2026, Mạng lưới nghiên cứu chính sách nông lâm nghiệp tổ chức hội thảo trực tuyến: “Xu hướng định giá carbon 2026: Một số điểm đáng chú ý cho tín chỉ carbon rừng Việt Nam”.
Ảnh minh họa
Theo thông tin từ hội thảo, báo cáo của World Bank mới công bố cho thấy, trong vòng một thập kỷ qua, số quốc gia và vùng lãnh thổ áp dụng các công cụ định giá carbon theo cơ chế tuân thủ đã tăng từ 58 lên 87. Số hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải (ETS) tăng từ 19 lên 40, trong khi số cơ chế thuế carbon tăng từ 21 lên 47. Hiện các công cụ định giá carbon đã bao phủ khoảng 29% tổng lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu.
Đối với Việt Nam, cơ chế trao đổi hạn ngạch phát thải lần đầu tiên được World Bank ghi nhận trong báo cáo năm 2026. Theo lộ trình hiện hành, giai đoạn đầu hệ thống sẽ áp dụng đối với khoảng 110 cơ sở phát thải lớn thuộc các ngành nhiệt điện, sản xuất sắt thép và xi măng. TS Nguyễn Sỹ Linh, Trưởng ban Biến đổi khí hậu, Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường (ISPAE),nhấn mạnh: việc được ghi nhận trong báo cáo là dấu mốc quan trọng, cho thấy Việt Nam đã chính thức tham gia vào xu thế phát triển các cơ chế định giá carbon đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu.
Theo đánh giá của World Bank, thị trường carbon toàn cầu đang chuyển sang một giai đoạn phát triển mới, trong đó trọng tâm không còn là gia tăng số lượng tín chỉ phát hành mà là nâng cao chất lượng và tính toàn vẹn môi trường của tín chỉ carbon. Xu hướng này thể hiện rõ qua sự thay đổi trong cơ cấu nguồn cung. Tỷ trọng tín chỉ từ lĩnh vực lâm nghiệp và sử dụng đất hiện chiếm khoảng 36% tổng nguồn cung, trong khi tín chỉ từ các dự án năng lượng tái tạo giảm khoảng 38% so với các giai đoạn trước.
World Bank cũng chỉ ra ba xu hướng nổi bật đang tác động mạnh tới sự phát triển của thị trường carbon toàn cầu. Đó là, sự chuyển dịch từ giao dịch tín chỉ đã phát hành sang đầu tư vào tín chỉ sẽ hình thành trong tương lai. Các hợp đồng mua trước tăng mạnh với khối lượng tín chỉ được cam kết mua trước cao gấp ba lần so với kỳ báo cáo trước. Tiếp đó, ranh giới giữa thị trường carbon tuân thủ và thị trường carbon tự nguyện đang dần thu hẹp. Bên cạnh đó, các nhà đầu tư không còn chỉ quan tâm đến lượng phát thải được hấp thụ hoặc cắt giảm. Thay vào đó, họ ngày càng chú trọng tới các lợi ích đồng hành như bảo tồn đa dạng sinh học, cải thiện sinh kế cho cộng đồng địa phương, bảo vệ hệ sinh thái và thúc đẩy phát triển bền vững.
Những thay đổi của thị trường carbon toàn cầu đang được xem là cơ sở quan trọng để Việt Nam định hướng chiến lược phát triển trong thời gian tới, nhất là trong bối cảnh thị trường carbon được dự kiến vận hành đầy đủ từ năm 2029.
Tại hội thảo, TS Nguyễn Sỹ Linh chia sẻ, dù thị trường carbon đang hình thành và phát triển nhanh, nhu cầu không tự động xuất hiện. Các chủ dự án cần chủ động chuẩn bị từ sớm, xây dựng dự án bài bản và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Đáng chú ý, chất lượng sẽ là yếu tố quyết định giá trị tín chỉ carbon trong tương lai. Vì vậy, các dự án cần đầu tư nhiều hơn cho công tác đo lường, báo cáo, xác minh và bảo đảm tính minh bạch. Thêm vào đó, thị trường đang dịch chuyển từ mua bán tín chỉ sang đầu tư vào các dự án tạo tín chỉ. Điều này đòi hỏi phải giải quyết tốt các vấn đề về quyền carbon, quyền sử dụng đất, cơ chế chia sẻ lợi ích và tính minh bạch trong quản trị dự án./.
PV.