Hội nghị diễn ra trong bối cảnh hoạt động vận tải đa phương thức và logistics đóng vai trò then chốt đối với năng lực cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng của nền kinh tế. Tại Hội nghị, ông Lê Minh Đạo, Phó Cục trưởng Cục Hàng hải và Đường thuỷ VN, thông tin, theo thống kê của UNCTAD, khoảng 80–90% khối lượng thương mại hàng hóa toàn cầu được vận chuyển bằng đường biển. Phần lớn các chuỗi logistics quốc tế đều được tổ chức xoay quanh các cảng biển trung tâm – nơi kết nối hiệu quả giữa vận tải biển với đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa và hàng không.

Hiện Việt Nam có 34 cảng biển với 320 bến cảng, tổng công suất thiết kế đạt trên 1 tỷ tấn hàng hóa mỗi năm. Sản lượng hàng hóa thông qua cảng biển năm 2025 đạt khoảng 960 triệu tấn, trong đó container khoảng 34 triệu Teu, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có tốc độ tăng trưởng cao trong khu vực.

Ảnh minh họa

Tuy nhiên, hội nghị cũng chỉ ra việc kết nối vận tải đa phương thức chưa đồng bộ, việc phối hợp giữa cảng biển với đường bộ, đường thủy nội địa và đường sắt còn hạn chế, thiếu chia sẻ dữ liệu, làm chi phí logistics còn cao; Nguồn nhân lực logistics chất lượng cao chưa kịp đáp ứng nhu cầu thực tế; Hệ sinh thái phục vụ trung tâm logistics và dịch vụ cảng biển chưa đồng bộ…

Với quan điểm lấy cảng biển làm hạt nhân phát triển, ngành hàng hải đang xác định ba định hướng trọng tâm trong thời gian tới: phát triển hệ thống cảng biển trở thành trung tâm tổ chức vận tải quốc gia; thúc đẩy kết nối đa phương thức như một đột phá chiến lược nhằm giảm chi phí logistics; đồng thời đổi mới mô hình quản lý theo hướng tích hợp, dựa trên dữ liệu và chuỗi logistics.

Đáng chú ý, ngành đang nghiên cứu sửa đổi, bổ sung pháp luật theo hướng hợp nhất Bộ luật Hàng hải Việt Nam với Luật Giao thông đường thủy nội địa, tiến tới xây dựng khung pháp lý thống nhất cho toàn bộ hệ thống giao thông thủy. Đây không chỉ là bước hoàn thiện thể chế, mà còn là sự chuyển đổi căn bản từ mô hình quản lý phân tán theo từng lĩnh vực sang quản lý tích hợp theo chuỗi vận tải và logistics.

Ở góc độ doanh nghiệp, các đại biểu đề xuất cơ quan quản lý cần ban hành cơ chế tín dụng xanh và ưu đãi đầu tư thiết bị xanh, hỗ trợ phát triển điện bờ (OPS) tại cảng biển, khuyến khích phát triển vận tải xanh và logistics xanh. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo nhân lực logistics số, logistics xanh và quản trị chuỗi cung ứng, cũng như hoàn thiện cơ chế phối hợp quản lý liên ngành, đơn giản hóa thủ tục hành chính và thúc đẩy kết nối liên thông điện tử./.

PV.