Trước bối cảnh lãng phí tài nguyên và ô nhiễm môi trường chạm ngưỡng báo động, Liên minh châu Âu (EU) đã đưa ra quyết định mang tính lịch sử: chính thức cấm các tập đoàn lớn tiêu hủy quần áo, phụ kiện và giày dép tồn kho. Lệnh cấm bắt đầu có hiệu lực từ ngày 19/7/2026 dựa trên những dữ liệu thực tế. Theo Cơ quan Môi trường châu Âu (EEA),mỗi năm có khoảng 4-9% sản phẩm dệt may được đưa ra thị trường châu Âu bị loại bỏ, tương đương với con số khổng lồ từ 264.000 đến 594.000 tấn hàng hóa.
Ảnh minh họa
Trong khi đó, sự bùng nổ của thương mại điện tử được cho là nguyên nhân càng làm vấn đề trở nên nghiêm trọng. Theo thống kê, tại EU, cứ 5 sản phẩm thời trang được đặt mua trực tuyến thì có 1 sản phẩm bị khách hàng trả lại, trở thành gánh nặng kiểm định, lưu kho và phân phối lại đối với các doanh nghiệp. Do vậy, tiêu hủy trở thành phương án “kinh tế” nhưng cũng đồng thời là phương án dẫn đến tàn phá môi trường nhanh nhất.
Quy định mới này là một phần cốt lõi của Quy định Thiết kế sinh thái cho các sản phẩm bền vững (ESPR) chính thức có hiệu lực trên toàn EU. Đối tượng chịu tác động trực tiếp là các doanh nghiệp lớn có trên 250 nhân viên và doanh thu hằng năm vượt quá 50 triệu euro. Đối với các doanh nghiệp vừa, lộ trình thực hiện sẽ được gia hạn đến năm 2030 để có thời gian thích ứng.
Thay vì tiêu hủy, các tập đoàn giờ đây bị buộc phải thay đổi tư duy quản trị chuỗi cung ứng. Họ phải ưu tiên tìm cách đưa sản phẩm trở lại thị trường thông qua các chương trình giảm giá, chuyển sang các thị trường khác hoặc quyên góp cho các tổ chức từ thiện và doanh nghiệp xã hội. Việc tiêu hủy chỉ được phép trong những trường hợp cực kỳ hạn chế như hàng giả, hàng hư hỏng nghiêm trọng gây mất an toàn hoặc sản phẩm bị các tổ chức từ thiện từ chối tiếp nhận.
Đây không đơn thuần là một biện pháp quản lý rác thải mà là nỗ lực của EU nhằm thay đổi toàn bộ mô hình từ "sản xuất - tiêu dùng - thải bỏ" sang kinh tế tuần hoàn. Trong mô hình này, giá trị của sản phẩm phải được kéo dài tối đa thông qua việc thiết kế để bền hơn, dễ sửa chữa và dễ tái chế./.
PV.
